Met Saddam is hier niet verder te leven

ABDIL-Een delegatie van het Interkerkelijk Vredesberaad (IKV) onder leiding van algemeen secretaris Mient Jan Faber, bezoekt deze week Irak. "Het is hier allesbehalve veilig. Zelfs in het Noorden van Irak durven studenten niet te protesteren tegen Saddam.'' Want de arm van de dictator reikt ver.

"De mensen in Irak zijn nerveus en gespannen. Zonder uitzondering gaat iedereen ervan uit dat zeer binnenkort het geweld losbarst'', aldus Mient Jan Faber vanuit een hotel in de Iraakse stad Arbil. "Mensen hier kunnen zich nauwelijks voorstellen dat er geen oorlog komt, gezien de ontwikkelingen van de laatste maanden. De hoop leeft op, dat ze snel bevrijd zullen zijn van Saddam Hussayn. Dat proef ik overal.''

Het zijn niet alleen Koerden die Faber ontmoet in het Noorden van Irak. Ook met arabieren en Assyrische christenen praat de IKV-secretaris uitvoerig. "Natuurlijk zijn er ook mensen die zeggen achter Saddam te staan, maar je kunt je afvragen of dat wel helemaal klopt. Degenen die het meest uitgesproken achter het regime staan, zijn de priesters van de Chaldesch-Katholieke kerk. Die durven domweg niet te protesteren, dus slaan ze door naar de andere kant.''

Volgens Faber durven de priesters niets te zeggen, omdat ze noodgedwongen regelmatig naar Bagdad reizen. "Daar zetelt de patriarch. Het is bekend dat kerkdiensten in het door Saddam Hussayn gecontroleerde gebied gecontroleerd worden door leden van de geheime dienst. De angst bestaat dat dit in het Noorden ook het geval is.'' De 'gewone' kerkganger durft volgens Faber wel ronduit te zeggen dat hij tegen Saddam is.

Hoewel niet in overvloed, is er voldoende voedsel, stelt de secretaris. "Hier in het Noorden wordt dat gedistributeerd door de Verenigde Naties, in het kader van het olie voor voedselprogramma. In het Zuiden wordt dit geregeld door Hussayns Baath-partij. Daar is de situatie meteen een stuk slechter. Als een burger zich niet gedraagt, merkt hij dat direct in zijn voedselbonnen.''

Massale opstand

Ook spreekt de IKV-delegatie met vertegenwoordigers van de Iraakse oppositie. "Verschillende groeperingen hebben overal in Irak verzetscellen die aanslagen plegen op politiebureaus of kantoren van de Baath-partij. Zodra de oorlog uitbreekt zullen die bovengronds komen en leiding geven aan de gewone burgers. Als die het gevoel krijgen dat Saddam het loodje legt, zullen ze massaal in opstand komen'', verwacht Faber.

Het nieuws van de wereldwijde protesten tegen een oorlog, is ook doorgedrongen in Irak. De Iraakse bevolking reageert gelaten. "Ze hebben het idee dat hun boodschap niet goed doordringt in de rest van de wereld. Hoewel ze ook wel weer begrijpen dat Westerlingen in vrijheid leven en daarom de noodzaak van een oorlog minder goed begrijpen. Tegelijkertijd vragen ze zich af waarom de protesterende burgers de ellendige en benauwende situatie van de Iraakse bevolking niet in beschouwing nemen.''

Volgens Faber zijn de Iraki's doodsbang dat de internationale steun voor een oorlog afbladdert. "Als de wapeninspecteurs vaststellen dat de massavernietigingswapens zijn opgeruimd en dat er geen aanleiding is voor een oorlog, zal de militaire druk op Hussayns regime snel afnemen. Misschien komt dan zelfs het Noorden weer in handen van Saddam, met alle noodlottige gevolgen van dien. Want de Koerden zullen dan naar hun wapens grijpen. Het wordt dan zeker oorlog, zegt iedereen hier.''

Hoewel de bevolking volgens Faber niets liever wil dan dat de Iraakse dictator vertrekt, bestaat er ook veel angst voor de gevolgen van een oorlog. "Op twintig kilometer afstand van Arbil liggen de Iraakse troepen. Met hun artillerie kunnen ze zonder moeite de stad bereiken. Mensen zijn bang dat Saddam het Noorden zal bestoken met chemische of biologische wapens. Mensen zijn hun spullen aan het pakken en trekken weg uit de stad om te schuilen in de bergen.''

De oorlogsdreiging is ook zichtbaar langs de grens met Turkije en Iran. "Er worden militairen in stelling gebracht met als argument dat er vluchtelingenkampen worden ingericht. Maar de Turken en Iraniërs willen Iraakse vluchtelingen in geval van een oorlog vooral in Irak zelf opvangen. Het is dus voorstelbaar dat ze zelf delen van het Noorden binnentrekken om vluchtelingenkampen te bouwen en die te beschermen'', aldus Faber.

Het IKV sluit een oorlog niet bij voorbaat uit, wat het beraad op kritiek kwam te staan van organisaties die wel protesteren tegen een mogelijke oorlog. "Met Saddam is hier niet verder te leven. Het is mogelijk dat die vertrekt onder massale druk van de internationale gemeenschap. Maar ook een oorlog kan nodig zijn. Vrede en mensenrechten gaan hand in hand. Je kunt niet een oorlog vermijden en Saddam laten zitten. Die stellingname is een consequentie van onze solidariteit met de bevolking van Irak.''

Het doel van de IKV-delegatie is het overbrengen van het verhaal van de gewone Iraakse burger. "Als ik in kampen op de demarcatielijn tussen het Noorden en Zuiden kom, barsten de vluchtelingen meteen los. Ze willen allemaal hun verhaal kwijt. Dat geldt net zo goed voor de christelijke kerken hier. Ze vragen ons mee te leven in geloof.''
Bron: Nederlands Dagblad Gepost op: 20 februari 2003, 07:51