Ratzinger’s revolutie slaagt met vlag en wimpel Geplaatst op http://www.rknieuws.net/ op 2005-11-20 14:13:34 ROME (RKnieuws.net) – Zes maanden na zijn pausverkiezing laat het eerste in Italië gehouden bevolkingsonderzoek zien dat Benedictus XVI bij de mensen zowel plezierig als overtuigend overkomt. Hij heeft het aantal aanwezigen bij zijn audiënties weten te verdubbelen. Eén afbeelding van hem is kenmerkend: de afbeelding waarbij hij in stilte het Lichaam van Christus aanbidt. Een commentaar van de journalist Sandro Magister uit de Italiaanse krant L’Espresso. Vertaald vanuit het Engels door A.T.M. van Rijn Het eerste boek van paus Benedictus XVI, waarin zijn toespraken in Keulen staan en dat over de hele wereld te koop is, draagt een gedurfde titel: “de Revolutie van God.” Maar zijn werkelijke durf blijkt uit het feit dat hij schrijft dat de big bang van de goddelijke revolutie - “waarvan het uiteindelijke doel de omvorming van de wereld is”- te vinden is in de breekbare, witte, geconsacreerde hostie, het sacrament van de daadwerkelijke aanwezigheid van Jezus, die zowel God als mens is. De afbeelding van Benedictus XVI, die in stilte neerknielt voor het Lichaam van Christus, is kenmerkend geworden voor dit pontificaat. Zo liet hij zich in augustus zien aan één miljoen jongeren in Keulen. En half oktober aan 100.000 kinderen, die op het St. Pietersplein hun eerste Heilige Communie vierden. En tijdens de sobere eucharistische aanbidding op maandag 17 oktober aan de 250 kardinalen en bisschoppen die zich in Rome voor de synode verzameld hadden. Op al deze drie momenten was de stralende hostie op het altaar gelijk aan degene die Raphael schilderde temidden van “Het dispuut over het Allerheiligst Sacrament”: het meesterstuk dat tevens een theologisch manifest vormt waardoor de Kerk over zichzelf spreekt en waarvan Benedictus wilde dat het de hal van de synode over de Eucharistie zou domineren. Weinigen zouden het geloofd hebben wanneer paus Joseph Ratzinger tijdens zijn eerste reis buiten Rome, eind mei naar Bari, het motto van de martelaren van het oude Rome: “Sine dominico non possumus”; zonder de heilige mis op de dag des Heren kunnen wij niet leven, weer in de mond zou hebben genomen. En toch was, in de ogen van de heidenen, de eucharistie reeds vanaf het begin kenmerkend voor de eerste christenen. Voor de eucharistie wilden zij als martelaar sterven. Het vieren van de liturgie en het bouwen aan de beschaving waren voor de heilige Benedictus en paus Gregorius de Grote onlosmakelijk met elkaar verbonden. De grootste kerkelijke gebeurtenis van de afgelopen eeuw, het Tweede Vaticaanse concilie, liet zijn meest zichtbare, duurzame en controversiële stempel achter in de liturgie. Evenals in het verleden, sinds Jezus tijdens het laatste avondmaal de woorden “ doe dit tot mijn gedachtenis” uitsprak, zo is ook nu nog is de heilige mis de opmaat voor de katholieke identiteit. In de wereldkerk waar men, tijdens de synode van 2 -23 oktober, drie weken lang naar gekeken heeft, bleek het christendom het meest te bloeien in die gebieden waar, soms oog in oog met de dood, geloven in en vieren van de eucharistie het sterkst zijn. Benedictus XVI doet niet anders dan deze daadwerkelijke oorsprong van het christelijke leven alleen maar heel serieus nemen. Conservatieve Benedictus XVI staat open voor dialoog Opmerkelijk is dat de massa hem ook serieus neemt.Een overtuigend bewijs hiervan is te vinden in het onderzoek dat namens “L’Espresso” door SWG werd uitgevoerd; een eerste onderzoek inzake de nieuwe paus dat in Italië, zes maanden na zijn verkiezing, werd uitgevoerd. De resultaten van dit onderzoek worden hieronder in detail weergegeven. Een overweldigende meerderheid – bijna 9 van de 10 van de geïnterviewden – geeft te kennen dat zij “begrijpelijk” vinden wat Benedictus zegt. En de nieuwe paus komt oprecht over, hetgeen ook een duidelijke meerderheid te kennen geeft. Volgens deze beoordeling is Benedictus XVI “conservatief”, maar wel een paus die “open staat voor dialoog” en niet iemand die “zijn kop in het zand steekt”. Kort samengevat, bij de vraag om hem een cijfer toe te kennen van 1 tot 10, kreeg hij een 8. Natuurlijk, wanneer wij hem vergelijken met de grote Johannes Paulus II, die door velen nu al als een heilige wordt vereerd, begon paus Jozeph Ratzinger aan de race met een grote achterstand. Volgens het onderzoek geven nog steeds 2 van de 3 Italianen hun voorkeur aan zijn voorganger. Gemiddeld bezoeken 20.000 pelgrims uit de gehele wereld dagelijks de graftombe van Johannes Paulus II onder de basiliek van St. Pieter. Maar wanneer wij kijken naar de aanwezigen bij de audiënties op woensdag en bij het angelus op het St. Pietersplein op zondag, dan ziet de nieuwe paus twee keer zoveel mensen als zijn voorganger. Van mei tot september 2004 woonden 194.000 mensen de audiënties bij van Johannes Paulus II. In dezelfde periode van 2005 waren dat er 410.000 bij de audiënties van Benedictus XVI. Hetzelfde geldt voor het angelus: gedurende vijf maanden woonden 262 000 mensen het angelus van paus Karol Wojtyla bij, in dezelfde periode van 2005 waren dat er 600.000 bij de nieuwe paus. Deze getallen zijn verzameld door de prefectuur van de pauselijke huishouding, de instantie die in het Vaticaan de audiënties regelt. En toch is Benedictus geen toneelspeler, is hij geen vurig spreker en is hij niet uit op gejuich en applaus. Hij onttrekt zich aan massale feestelijke bijeenkomsten die nog steeds, in de stijl van paus Wojtyla, worden georganiseerd. Hij verschijnt daar alleen om liturgie te vieren en te preken. In Keulen gaf hij aan één miljoen jongeren een diepgaand college inzake de eucharistische theologie. Hij maakte de kinderen, die hun eerste communie vierden, duidelijk waarom ze de heilige mis moeten bijwonen, moeten biechten en Jezus in het sacrament van de eucharistie moeten aanbidden. In beide gevallen gaf hij aan het moment van de stille aanbidding vóór de geconsacreerde hostie de meeste aandacht. En het werkte. Stille aanbidding is voor deze paus, wanneer hij publiekelijk optreedt, echt kenmerkend. Curie stil en angstig over komende aanpassingen door nieuwe paus Maar het heeft ook zijn uitwerking op de inwendige structuur van de Kerk, op de wijze waarop deze gewoonlijk bestuurd wordt. De afstand tussen het denken en doen van Benedictus XVI en de algemene wijze van werken binnen het Vaticaan is zo duidelijk, dat de curie stil en angstig is geworden bij het vooruitzicht van de komende aanwijzingen en bijstellingen van de nieuwe paus. Eén belangrijke verandering heeft, met de benoeming van de Amerikaanse aartsbisschop William J. Levada tot hoofd van de Congregatie van de Geloofsleer als opvolger van Ratzinger, reeds plaatsgevonden. En velen denken dat deze congregatie, met de nieuwe paus, de leidende rol binnen de curie terug zal krijgen die zij eeuwenlang gehad heeft tot het moment waarop Paulus VI deze naar het staatssecretariaat overhevelde. Ratzinger heeft nooit van kerkelijke bureaucratie gehouden, noch binnen noch buiten de curie. Als kardinaal bekritiseerde hij talloze malen het verstikkende karakter van bepaalde nationale bisschoppenconferenties, vooral die van Duitsland en Amerika. Het is derhalve logisch dat de curie verwacht dat hij de grootte en rol van het staatssecretariaat zal aanpassen. Sommigen hopen en anderen vrezen dat Benedictus XVI, als opvolger van het huidige hoofd kardinaal Angelo Sodano, een nieuwe man van buitenaf zal benoemen, een aartsbisschop die nu hoofd is van een groot aartsbisdom. Bij de curieleden maakt een eerzuchtige staatssecretaris als kardinaal Crescenzio Sepe geen kans. Een curielid die daarentegen wel kans maakt is de huidige minister voor buitenlandse zaken, Giovanni Lajolo. Hij was jarenlang de nuntius in Duitsland, spreekt Duits en is een goede bekende van Ratzinger. Op 9 November j.l. hield hij in Krakow een lezing over “de rol van de Kerk en de christenen in het Europa van de toekomst”. Deze lezing bevatte veel van de denkbeelden van Ratzinger en werd gezien als een manier waarop Lajolo zichzelf kandidaat stelde. Maar Lajolo heeft één belangrijke tekortkoming. Als nuntius stond hij jarenlang aan de wieg van de benoeming van de Duitse bisschoppen waarvan het merendeel op dit moment gekant is tegen de conservatieve benadering zoals die in Ratzinger tot uiting komt, te beginnen met Karl Lehmann die afgelopen maand door de Duitse bisschoppenconferentie voor de vierde keer tot voorzitter werd gekozen. Ratzinger wil zich persoonlijk gaan belasten met de bisschopsbenoemingen. Hij kent het wereldepiscopaat vanuit de eerste hand dankzij het feit dat, toen hij nog prefect van de Congregatie van de Geloofsleer was, iedere bisschop die het Vaticaan bezocht ook bij hem langs kwam. En hij houdt vol dat een wedergeboorte en zuivering van de Kerk uit een nieuwe generatie, meer gemotiveerde en meer energieke, bisschoppen moet komen. Gedurende het bewind van Johannes Paulus II had de kardinaalprefect van de Congregatie van de Bisschoppen, Giovanni Battista Re, de vrije hand bij bijna alle nieuwe benoemingen. Dat geldt niet meer bij Benedictus XVI. Eén staatssecretaris die volledig bij Benedictus XVI zou passen, is kardinaal Camillo Ruini. Het onderlinge begrip tussen die twee is groter dan ooit. Aan Ruini vertrouwde Ratzinger het zelfs toe om het voorwoord voor zijn boek ”De revolutie van God” te schrijven. En onder de meest invloedrijke kardinalen is Ruini de enige die uitdrukking heeft gegeven aan een visie van religieuze geopolitiek die overeenkomt met die van Ratzinger, een visie die in staat is om de diplomatie van het Vaticaan nieuw leven in te blazen. Vlak na zijn verkiezing heeft Benedictus XVI samen met Ruini de strijd inzake het Italiaanse referendum over de kunstmatige voortplanting gevoerd en gewonnen. Beiden zijn ervan overtuigd dat de Kerk niet alleen het recht maar ook de plicht heeft om, ter bescherming van de mens vanaf het allereerste begin van zijn leven, te spreken en een politiek standpunt in te nemen. Juist om deze redenen wijst alles erop dat de nieuwe paus kardinaal Ruini in zijn huidige sleutelfunctie, van vicaris van het bisdom Rome en voorzitter van de Italiaanse bisschoppenconferentie, zal herbenoemen ook al lopen beide termijnen af in 2006. Reizen In zijn eerste interview als paus, dat op 16 oktober werd uitgezonden op de Poolse televisie, kondigde Benedictus XVI aan dat hij minder documenten zal schrijven dan zijn voorganger. Hij heeft gedurende zes maanden in wezen maar één belangrijk stuk geproduceerd: het in vraag en antwoord vorm geschreven “Compendium” van de “Catechismus van de katholieke Kerk”. Hij heeft ook het aantal pauselijke toespraken duidelijk benedenwaarts bijgesteld waarbij hij de paar belangrijke toespraken zelf schrijft of improviseert. Benedictus heeft ook het aantal reizen drastisch naar beneden bijgesteld. Hij wil slechts enkele reizen maken en deze moeten een duidelijk doel hebben. Zo heeft hij nu slechts twee reizen op zijn agenda staan voor 2006, een reis naar Polen in juni en een reis naar Istanbul om de patriarch van Constantinopel te ontmoeten. In mei 2007 zal hij het heiligdom van Aparecida in Brazilië bezoeken om daar een continentale vergadering van de Latijns-Amerikaanse bisschoppen te openen. Het dichtbevolkte Brazilië vormt een kritisch gebied voor de Kerk.Gedurende de afgelopen veertien jaar is het percentage katholieken daar, door de opkomst van de evangelische- en pinkstergemeenten, gedaald van 83 naar 67. Roepingen bloeien daar waar de Kerk veeleisend is Tijdens de synode van oktober j.l. hebben veel bisschoppen geklaagd over het gebrek aan priesters, waardoor het in veel gebieden moeilijk is om de zondagsmis te vieren waar dat nodig is. Maar bijna niemand stelde voor om, als remedie hiertegen, gehuwde mannen tot priester te wijden. De patriarch van de Libanees Maronieten, Nasrallah Pierre Sfeir, die veel geestelijken heeft die volgens gebruik in de oosterse kerken getrouwd zijn, sprak zich ook uit tegen een uitbreiding van deze gewoonte naar de rooms-katholieke kerk. Wijs geworden door eigen ervaring wees hij op de grote nadelen van dit voorstel. In feite gingen de grote hervormingen in de geschiedenis van de westerse kerk altijd gepaard met een versterking van het klerikale celibaat.Volgens Benedictus XVI moet in deze tijd hetzelfde gelden. De uitdagingen van de één en twintigste eeuw vragen om onafhankelijke en krachtige priesters die zich geheel inzetten voor hun taak en die volledig ten dienste staan van één familie, de Kerk. Om een geestelijkheid te smeden die tegen deze taak is opgewassen, is Benedictus XVI begonnen om zichzelf te belasten met de werving. In Keulen heeft hij een speciale bijeenkomst belegd voor seminaristen. In Amerika, dat nog in de ban is van seksschandalen, heeft hij een “apostolische visitatie” van de 229 seminaries en een wijd verspreide campagne voor nieuwe roepingen laten opzetten. In een document, dat door de Congregatie voor de Katholieke Opvoeding zal worden uitgegeven, wordt aan alle bisdommen gevraagd om op de seminaries geen jonge mannen aan te nemen die niet in staat zijn celibatair te leven of die uitgesproken homofiele neigingen hebben. Statistieken bewijzen dat de roepingen bloeien waar de Kerk veeleisend is en dat het aantal roepingen afneemt in bisdommen die het niet zo nauw nemen. Voor wat betreft de door Ratzinger, tijdens de gedenkwaardige Kruisweg van afgelopen Goede Vrijdag, betreurde “vunzigheid” heeft een eerste teken van zuivering reeds het daglicht gezien. Het betreft de veroordeling van een 73 jarige Italiaanse pater, Gino Buressi, stichter van de Dienaren van het Onbevlekt hart van Maria. Per decreet van de prefect van de Congregatie van de Geloofsleer, kardinaal Levada, dat in “forma specifica” door de paus is goedgekeurd, mag Buressi sinds 27 mei j.l. niet langer de mis opdragen, biecht horen of preken in het openbaar. De beschuldigingen tegen hem voeren terug op de jaren tachtig en betreffen schending van het biechtgeheim en seksueel misbruik van zijn jonge mannelijke leerlingen. Deze beschuldigingen zijn analoog aan de beschuldigingen tegen een ander nog belangrijker hoofd van een religieuze orde, de 85 jarige Fr. Marcial Maciel, stichter van de Legionairs van Christus. De Congregatie van de Geloofsleer verzamelt en evalueert de beschuldigingen tegen Fr. Maciel om te kunnen beslissen of er wel of geen canoniek proces moet worden opgestart. De gehele orde en een deel van de Vaticaanse curie, met kardinaal Sodano voorop, proberen hem te verdedigen. Ook Fr. Buressi werd gesteund door bepaalde kardinalen en bisschoppen.Eén van hen, Gaetano Bonicelli van Siena, ageerde sterk tegen het uitspreken van de veroordeling, waarmee hij impliciet een aanval opende op de paus zelf. Maar het valt nauwelijks voor te stellen dat de zachtmoedige Benedictus zich hierdoor zou laten intimideren. Vaticaanse media niet onder controle Eén gebied waar in het Vaticaan nog grote chaos heerst, is het gebied van de informatievoorziening. Benedictus XVI introduceerde, tijdens de bisschoppensynode in Rome van 2 tot 23 oktober, iets nieuws. De synodeleden mochten in de avond een uur vrij van gedachten wisselen, waarbij zij commentaar konden leveren op de bijdragen van die dag. Maar hoe moest dit met de journalisten worden gecommuniceerd? Op de eerste werd, door het Vaticaans persbureau, van alles een beetje een verslag gegeven. Op de tweede dag werden de namen bekend gemaakt van degenen die gesproken hadden, maar werd er niets gezegd over de inhoud van het besprokene. Vanaf de derde dag werd er een opsomming gegeven van de besproken onderwerpen, maar werden geen namen meer bekend gemaakt. In een interview van 16 oktober j.l. herhaalde Joaquin Navarro-Valls, die sinds 1984 directeur is van het Vaticaanse persbureau, dat Johannes Paulus II hem gevraagd had hem te helpen “de communicatieproblemen op te lossen”. Maar Navarro-Valls heeft met de nieuwe paus een dergelijke overeenkomst niet. En tussen hem en het staatssecretariaat, waar het persbureau formeel onder valt, wordt het er niet beter op. Eind augustus bestreden Navarro-Valls en kardinaal Angelo Sodano elkaar zelfs openlijk, waarbij zij elkaar over en weer beschuldigden van een verklaring die ernstige problemen tussen de Heilige Stoel en Israël had veroorzaakt. Ook de krant “L’Osservatore Romano” gaat zijn eigen gang. In plaats van officiële spreekbuis te zijn voor de Heilige Stoel, geeft de krant de grillen weer van zijn directeur Mario Agnes en van diens invloedrijke vrienden in de curie, waarvan kardinaal Crescenzio Sepe de belangrijkste is. Anti-Israëlisch en pacifistisch tot op het bot heeft de “L’Osservatore Romano” het staatssecretariaat meerdere keren gedwongen om dekking te zoeken. De krant heeft zo weinig affiniteit met de Verenigde Staten dat deze op 4 november j.l zelfs geen gewag maakte van de herverkiezing van George W. Bush, noch van de elf succesvolle referenda die, ter verdediging van het natuurlijke huwelijk en tegen het homohuwelijk, werden gehouden. Radio Vaticaan, die is toevertrouwd aan de Jezuïeten, is een wereld op zich en is betrekkelijk progressief van aard. De pauselijke raad voor sociale communicatie, geleid door de Amerikaanse aartsbisschop John P. Foley, heeft als taak om de “christelijke geest” in de media.te promoten Maar zij telt binnen het Vaticaan nauwelijks of niet mee. De raad beperkt zich tot het verlenen van toestemming voor herhalingsuitzendingen op radio en televisie en ze draagt zorg voor de filmbibliotheek van het Vaticaan. Velen verwachten dat Benedictus orde in deze chaos zal scheppen. Hij probeert zich hier ondertussen echter zoveel mogelijk afzijdig van te houden. Zo werden bijvoorbeeld pauselijke groeten en pauselijke zegen gewoonlijk via een boodschap van het staatssecretariaat naar de organisatoren van verschillende gebeurtenissen en bijeenkomsten verzonden. Maar niet bij Benedictus XVI. De nieuwe paus geeft er de voorkeur aan om zijn belangrijke boodschappen zelf te schrijven en te ondertekenen om ze daarmee te onderscheiden van routineboodschappen. Zo deed hij op 7 oktober ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van de theoloog Hans Urs von Balthasar, van wie Benedictus een grote bewonderaar is en op 16 oktober bij een conferentie in Norcia over “Vrijheid en secularisatie”, die georganiseerd werd door de Stichting Magna Carta en de Stichting voor Subsidiariteit en waar de belangrijkste spreker de filosoof Marcello Pera was, voorzitter van de Italiaanse senaat. Ieder vogeltje zingt zoals hij gebekt is, op dit moment is het in het Vaticaan een stuk moeilijker om te doen voorkomen dat iemand namens de paus spreekt. Het eerste onderzoek in Italië over de nieuwe paus Hieronder worden de belangrijkste gegevens vermeld uit het onderzoek dat door SWG voor “L’Espresso” werd uitgevoerd. De gegevens staan gepubliceerd in het L’Espresso-nummer 42 (van 21-27 oktober 2005). Het onderzoek werd op 13 oktober 2005 telefonisch uitgevoerd bij een groep van 700 Italiaanse burgers van ouder dan 18 jaar, waarbij onderscheid is gemaakt in godsdienst en politieke voorkeur zoals door hen zelf opgegeven. 1. Welk cijfer op een schaal van 1-10 zou je, zes maanden na zijn verkiezing, aan de nieuwe paus Benedictus XVI geven? Gemiddeld cijfer: 7,8 Praktiserend katholieken: 8,4 Niet praktiserend katholieken: 7,6 Niet katholieken: 6,3 Rechts: 9 Centrum-rechts: 8,2 Centrum: 8 Centrum-links: 7,4 Links: 6,5 2. Gaf je meer om Johannes Paulus II, of geef je de voorkeur aan Benedictus ? Johannes Paulus II: 66 % Benedictus XVI: 9 % Geen van beiden: 5 % Weet het niet /geen antwoord: 20 % 3. Als je Benedictus zou moeten beoordelen, zou je hem dan omschrijven als een conservatieve of als een progressieve paus ? Conservatief: 58 % Vernieuwer: 21 % Weet het niet/geen antwoord: 21 % 4. Denk je dat hij open staat voor dialoog ? Open voor dialoog: 74 % Niet open voor dialoog: 21 % Weet het niet/geen antwoord: 5 % 5. Vind je zijn manier van spreken begrijpelijk of niet ? Begrijpelijk: 85 % Onduidelijk: 11 % Weet het niet/geen antwoord: 4 % 6. Benedictus heeft de PACS, civiele pressiegroepen die zich ten doel stellen om juridische erkenning verkrijgen voor ongehuwd samenwonenden, sterk veroordeeld. In welke mate ben je het met de paus eens ? Geheel of gedeeltelijk: 43 % Nauwelijks of niet: 48 % Weet het niet/geen antwoord: 9 % 7. Benedictus heeft zich ook gekeerd tegen het homohuwelijk. In welke mate ben je het met hem eens ? Geheel of gedeeltelijk: 56 % Nauwelijks of niet: 40 % Weet het niet/geen antwoord: 4 % 8. Denk je dat de invloed van de Kerk op de Italiaanse politiek, met de komst van de nieuwe paus, is toegenomen ? In meer of mindere mate: 23 % Nauwelijks of niet: 60 % Weet het niet/geen antwoord: 17 % Aantallen aanwezigen: Wojtyla verliest, de aantallen bij Ratzinger verdubbelen Hier volgen de maandelijks getotaliseerde aantallen bij de audiënties van de paus op woensdag en het Angelus op zondag, in dezelfde perioden van 2004 en 2005. De gegevens zijn ontleend aan de prefectuur van de pauselijke huishouding. Audiëntie op woensdag Met Johannes Paulus II in 2004 Mei: 57.000 Juni: 57.000 Juli: 12.000 Aug: 16.500 Sept: 51.500 Totaal: 194.000 Met Benedictus XVI in 2005 Mei: 89.000 Juni: 130.000 Juli: 20.000 Aug: 45.500 Sept: 126.000 Totaal: 410.000 Angelusop zondag Met Johannes Paulus II in 2004 Mei: 100.000 Juni: 70.000 Juli: 64.000 Aug: 16.000 Sept: 12.000 Totaal: 262.000 Met Benedictus XVI in 2005 Mei: 200.000 Juni: 250.000 Juli: 100.000 Aug: 25.000 Sept: 25.000 Totaal: 600.000 Half oktober 2005 hadden al meer dan 100.000 mensen de audiënties van Benedictus op de woensdag bijgewoond. Hetzelfde geldt voor het Angelus op zondag, waar half oktober 2005 al meer dan 100.000 mensen bij aanwezig waren geweest.