Zondagsrust is niet uit Bijbel afgeleid

door M. van Veelen

De zondagsheiliging is een van de grote zorgen van 'bezwaarde' vrijgemaakten. Voor de synode die deze week begint, schreef een deputaatschap een rapport, dat volgens Peter van der Laan (bijlage Het Katern 5 maart) veel te kort door de bocht schiet. Oud-synodelid M. van Veelen is het daar hartelijk mee eens. 'Gelukkig vergissen deputaten zich.'

Het rapport Zondag HEERlijke dag is innerlijk niet consistent. Het is duidelijk geschreven als poging om vrede te scheppen. Dat mag gewaardeerd worden. De uitleg van de nieuwtestamentische teksten is met dat doel ondiep gehouden, de scherpe kantjes richting bezwaarden worden zoveel mogelijk genegeerd. Toch komt het rapport tot de conclusie dat het Nieuwe Testament geen instelling van de zondag als rustdag kent, en nergens een relatie legt tussen het vieren van de zondag en het al of niet werken van gemeenteleden.

Dan denk je: hier kan niemand meer achter terug. Maar ziet: de generale synode van Leusden sprak over de zondag als 'een verantwoorde keuze van de christelijke kerk'. Ondanks de eigen conclusie stelt het deputaatschap over deze uitspraak de retorische vraag: 'En waaruit zou de kerk die keuze anders afgeleid hebben dan uit Gods Woord?' Maar dat heeft het deputaatschap nu juist niet kunnen bewijzen!

Ik kan wel een ander antwoord bedenken op die retorische vraag. Wat dachten de deputaten van: uit een verkeerd verstaan van Gods woord? Zolang de Gereformeerde Kerken in Nederland nog niet onfeilbaar zijn, moet deze vraag toch op zijn minst serieus overwogen kunnen worden. Wat een dwalingen zijn er eeuwenlang geweest. Bijvoorbeeld in de Middeleeuwen. Ook voor mij was het kerkhistorische deel van het rapport in dit opzicht een oog-opener.

Binnen de oude kerk werd het dus eeuwenlang door gezaghebbende voorgangers gelaakt als de gelovigen op zondag niet werkten. Waaruit zou de oude kerk al die eeuwen die keuze anders hebben afgeleid, dan uit Gods Woord?

In de Middeleeuwen ging men het contemplatieve (beschouwelijke) leven verheerlijken boven eerlijke arbeid. Werken was voor de dommen (leken); niet werken kreeg een geur van heiligheid. Tegen de tijd van Luther kende Europa meer heiligendagen, waarop niet gewerkt mag worden, dan wij vakantiedagen tellen. Calvijn blijkt ook op dit punt een doortastend reformator. Terug naar de Schrift en naar de oude kerk. Zoals blijkt uit de Heidelberger.

Helaas komen mystieke ideeën uit de Middeleeuwen toch via het doperdom in Engeland terecht. Via de Zeeuwse gebroeders Teelinck worden deze mystieke misvattingen deels weer in Nederland geïmporteerd, inclusief de puriteinse sabbat/zondagtheologie. Hoezo 'réformanda'? Deformatie!

De categorie 'kerkelijke uitspraak, niet te traceren in de Bijbel, toch van kracht' acht ik schadelijk voor het gezag van onze belijdenis. Volgens de deputaten zou hun opvatting over de zondag, indien de generale synode van Amersfoort die overneemt, te vergelijken zijn met de leer dat de kinderen van de gelovigen gedoopt moeten worden en de leer van de drie-eenheid.

Vergissing

Gelukkig vergissen zij zich. Aan de leer van de drie-eenheid en de kinderdoop is elke ambtsdrager altijd gebonden (geweest). Ik hoop ook onder vervolging (wat God verhoede!) de drie-eenheid te blijven belijden en kinderen te blijven dopen. Maar ik zal geen enkele gelovige verbieden te werken op zondag als politieke of economische nood daartoe zouden dringen. Omdat het in de leer van drie-eenheid en kinderdoop gaat om de leer van de Bijbel. Van de zondagsopvattingen die het deputaatschap voorstaat, heeft nog niemand dat aangetoond.

Er bestaat wel een categorie kerkelijke uitspraken die niet uit de Bijbel te traceren zijn. Denk aan de artikelen van de Kerkorde. Maar van die artikelen heeft de kerk dan ook bij voorbaat bescheiden gezegd: ze kunnen altijd veranderd worden.

Er zijn wel eens pogingen gewaagd bepaalde theologische opvattingen tot kerkelijke uitspraken te verheffen. Die pogingen werden echter als opleggen van bovenschriftuurlijke bindingen afgewezen. Door de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt). Mogen zij het een en het ander blijven: gereformeerd volgens de drie formulieren, en vrijgemaakt van binding aan populaire theologie.

M. van Veelen is vrijgemaakt-gereformeerd predikant in Duiven-Velp.

Bron: http://www.nd.nl/